ابو القاسم سلطانى
343
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
سرد و تر و ترى آن از ساير سبزيجات بيشتر است . غذائيت آن كم و خون حاصل از آن خوب نيست و براى رفع زيان آن بايد آن را با مرى و ادويه گرم مصرف نمايند ( ابن بيطار : 1 * ) . در بغداد و اطراف آن نيز مىرويد بعضى گفتهاند كه براى اشخاص گرممزاج خوب است . در هند نيز ميوهاى چهار يا پنج پهلو ، بسيار لعابدار وجود دارد كه آن را " ولايتى پلول " ( 2 * ) و به هندى " بهندى " ( 3 * ) گويند و نارس آن را با گوشت پخته مىخورند و مىگويند كه مولد منى و قوه باه است ( عقيلى خراسانى : 4 * ) . تركيبات شيميائى : هر يكصد گرم ميوه محتوى % 90 آب ، % 2 فيبر ، % 6 كربوهيدرات ، % 2 پروتئين ( 13 آمينو اسيد اصلى ) مىباشد . 26 كيلو كالرى . مواد معدنى و ويتامينهاى موجود در يكصد گرم برحسب ميلىگرم : كلسيم 50 ، منگنز 1 ، پتاسيم 258 ، منيزيوم 46 ، فسفر 45 ، ويتامين A 52 ، ويتامين C 13 ، تيامين 1 / 0 ، نياسين 1 . بنابراين از نظر منيزيوم غنى است . گلبرگها داراى 13 فلاونول گليكوزيد Flavonol glycosides و 2 آنتوسيانين به اسامى گوسىپتين Gossypetin و Hibiscetin و اسانس و دانهها داراى 22 - 16 درصد روغن خوراكى است . خواص درمانى : نرمكننده ، مدر و دانهها محرك و آنتى اسپاسموديك . موارد مصرف : به غير از استفاده در تغذيه از ميوه در عفونتهاى نزلهاى ، سختى دفع ادرار ، سوزاك و ديسانترى مزمن و از لعاب ميوه در سوزاك ، تحريك مجارى ادرارى تناسلى و ضعف نيروى جنسى استفاده مىشود . مورد عدم مصرف : بيماران مبتلا به برنشيت . ( 1 * ) - تت جامع المفردات الادويه و الاغذيه - ج 1 ص 81 ( 2 * ) - ولايتى پلول Velayati - palwa نام قديم بنگالى گياه است امروزه Dheras ناميده مىشود ( 3 * ) - ميوه گياه امروزه Bhenda ناميده مىشود ( 4 * ) - تلخيص از مخزن الادويه صفحه 134